ครม. อนุมัติหลักการร่างกฎกระทรวงกำหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ….

ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) วันนี้ 21 มกราคม 2568 มีมติอนุมัติหลักการร่างกฎกระทรวงกำหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ตามที่ กระทรวงการคลัง (กค.) เสนอ
                             สาระสำคัญของเรื่อง
                             1. ร่างกฎกระทรวงกำหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ …) พ.ศ. …. เพื่อกำหนดกลไกราคาคาร์บอน (Carbon Pricing) ในพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต เป็นหลักการกำหนดราคาคาร์บอนในพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิตที่จัดเก็บจากสินค้าน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันโดยรวมไว้ในอัตราภาษีสรรพสามิตในปัจจุบัน (เฉพาะน้ำมันเบนซินและน้ำมันที่คล้ายกัน น้ำมันก๊าดและน้ำมันที่จุดให้แสงสว่างที่คล้ายกัน น้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องบินไอพ่น น้ำมันดีเซลและน้ำมันอื่น ๆ ที่คล้ายกัน ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (แอล.พี.จี.) ก๊าซโพรเพรน และก๊าซที่คล้ายกัน น้ำมันเตาและน้ำมันที่คล้ายกัน) ซึ่งยังคงอัตราภาษีสรรพสามิตตามที่กำหนดไว้ตามเดิม ทั้งนี้ เพื่อสร้างความตระหนักให้ประชาชนในสังคมมีการปรับตัวและเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพื่อรองรับการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน

                             2. ร่างกฎกระทรวงกำหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ …) พ.ศ. …. เพื่อกำหนดกลไกราคาคาร์บอน (Carbon Pricing) ในพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต เป็นหลักการกำหนดราคาคาร์บอนในพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิตที่จัดเก็บจากสินค้าน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันโดยรวมไว้ในอัตราภาษีสรรพสามิตในปัจจุบัน โดยมีสาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้
                                      2.1 กำหนดกลไกราคาคาร์บอนในโครงสร้างภาษีสรรพสามิตที่จัดเก็บจากสินค้าในตอนที่ 1 สินค้าน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน โดยพิจารณาจากค่าสัมประสิทธิ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Emission Factor) ของสินค้าน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันตามพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิตในบัญชีพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิตเฉพาะประเภทดังต่อไปนี้
                                                (1) ประเภทที่ 01.01 น้ำมันเบนซินและน้ำมันที่คล้ายกันซึ่งรวมถึงแก๊สโซฮอลล์ประเภทต่าง ๆ  เช่น แก๊สโซฮอลล์ E10 แก๊สโซฮอลล์ E20 และแก๊สโซฮอลล์ E85
                                                (2) ประเภทที่ 01.03 น้ำมันก๊าดและน้ำมันที่จุดให้แสงสว่างที่คล้ายกัน
                                                (3) ประเภทที่ 01.04 น้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องบินไอพ่น
                                                (4) ประเภทที่ 01.05 น้ำมันเชื้อเพลิงดีเซลและน้ำมันอื่น ๆ ที่คล้ายกัน ซึ่งรวมถึงน้ำมันดีเซลที่มีไบโอดีเซลผลสมอยู่ประเภทต่าง ๆ เช่น น้ำมันดีเซล B5 น้ำมันดีเซล B7 และน้ำมันดีเซล B10 เป็นต้น
                                                (5) ประเภทที่ 01.07 ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (แอล.พี.จี.) ก๊าซโพรเพรน และก๊าซที่คล้ายกัน
                                                (6) ประเภทที่ 01.12 น้ำมันเตาและน้ำมันที่คล้ายกัน
                                      2.2 กำหนดให้การกำหนดคาร์บอนของสินค้าน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันเป็นไปตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่อธิบดีประกาศกำหนด ซึ่งเบื้องต้นจะมีการกำหนดราคาคาร์บอนที่ 200 บาท ต่อตันคาร์บอนเทียบเท่า เพื่อให้ประชาชนและภาคอุตสาหกรรมได้เริ่มตระหนักถึงต้นทุนที่เกิดขึ้นจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และเพื่อให้เป็นการสร้างความตระหนักให้แก่ผู้บริโภคและผู้ประกอบการเกี่ยวกับการใช้กลไกราคาคาร์บอนภาคบังคับกับการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสินค้าน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน โดยที่ยังไม่ส่งผลกระทบต่อต้นทุนของภาคอุตสาหกรรมและค่าครองชีพของประชาชน (ไม่ส่งผลกระทบต่อราคาขายปลีกของน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน)

3. กค. แจ้งว่าร่างกฎกระทรวงกำหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. จะไม่ก่อให้เกิดการสูญเสียรายได้ของรัฐที่จะต้องดำเนินการตามที่บัญญัติในพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 เนื่องจากกำหนดกลไกราคาคาร์บอนในพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิตรตามร่างกฎกระทรวงดังกล่าวเป็นการสร้างการตระหนัก (Awareness) ต่อสาธารณะเท่านั้น อีกทั้งยังไม่ส่งผลกระทบต่อราคาขายปลีกของน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันแต่อย่างใด

4. ในการนี้ กค. ได้ชี้แจงข้อเท็จจริงเพิ่มเติมเกี่ยวกับร่างกฎกระทรวงกำหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ในประเด็นต่าง ๆ ดังนี้

1) หลักการของร่างกฎกระทรวงกำหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ให้มีกลไกราคาคาร์บอนของสินค้าน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันภายใต้พิกัดอัตราภาษีสรรพสามิตน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันที่จัดเก็บอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งกลไกราคาคาร์บอนตามหลักเกณฑ์ และเงื่อนไขที่อธิบดีประกาศกำหนด เมื่อคำนวณแล้วจะไม่สามารถเกินกว่าอัตราภาษีสรรพสามิตตามที่กระทรวงกำหนดไว้ได้ โดยเบื้องต้นจะมีการกำหนดคาร์บอนที่ 200 บาทต่อตันคาร์บอนเทียบเท่า และกลไกราคาคาร์บอนที่คำนวณจากราคาคาร์บอนดังกล่าวจะเป็นเพียงการแสดงค่าไว้เป็นส่วนหนึ่งในอัตราภาษีสรรพสามิตน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันเพื่อเป็นการสร้างความตระหนักให้แก่ผู้บริโภคและผู้ประกอบการเกี่ยวกับการใช้กลไกคาร์บอนภาคบังคับกับภาษีสรรพสามิตน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน โดยไม่ได้ส่งผลกระทบต่อราคาขายปลีกน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน ซึ่งเป็นต้นทุนของภาคอุตสาหกรรมและ ค่าครองชีพของประชาชนในปัจจุบันแต่อย่างใด

2) กรณีในอนาคตหากจะมีการปรับราคาคาร์บอนให้เกินกว่า 200 บาทต่อตันคาร์บอนเทียบเท่าอันจะส่งผลต่ออัตราภาษีสรรพสามิตน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน จะต้องมีการนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีเพื่ออนุมัติหลักการแก้ไขอัตราภาษีสรรพสามิตน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันตามกฎกระทรวงกำหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิตซึ่งเป็นกระบวนการทางกฎหมายปกติในปัจจุบัน

3) การเสนอหลักการของการกำหนดกลไกราคาคาร์บอนในอัตราภาษีสรรพสามิตน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความตระหนักให้กับภาคประชาชนและภาคอุตสาหกรรมก่อนที่ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. …. จะมีผลบังคับใช้ อย่างไรก็ดี การพิจารณาปรับราคาคาร์บอนดังกล่าวในอนาคต กค. จะพิจารณาให้สอดคล้องตามราคาคาร์บอนของประเทศไทย ซึ่งจะมีการหารือร่วมกับหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง เช่น กระทรวงพลังงาน (พน.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) และกระทรวงอุตสาหกรรม (อก.) เป็นเพื่อหาข้อสรุปร่วมกัน